Sel ve Su Baskınlarında Araç Zararları Nasıl Tazmin Edilir?

Sel ve Su Baskınlarında Araç Zararları Nasıl Tazmin Edilir?

Kasko Teminatı, İdarenin Hizmet Kusuru, Yapı Malikinin Sorumluluğu ve Yargı Kararları Işığında Hak Arama Yolları

Son yıllarda küresel iklim değişikliği ve yetersiz kentsel altyapı nedeniyle aniden bastıran şiddetli sağanak yağışlar, caddeleri göle çevirmekte ve çok sayıda motorlu taşıtı sular altında bırakmaktadır. Aracınız sel felaketinde ağır hasar gördüğünde veya kullanılamaz hale geldiğinde (pert) ne yapmalısınız? Zararınızı kasko mu karşılar, trafik sigortasından para alabilir misiniz, yoksa altyapı eksikliği nedeniyle belediyeye ve su idaresine dava açabilir misiniz?

Bu kapsamlı blog yazımızda, sel ve su baskınlarında oluşan araç hasarlarının, değer kayıplarının ve kullanım mahrumiyeti zararlarının hukuki boyutunu; mevzuat hükümleri, Danıştay, Yargıtay ve Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatları doğrultusunda adım adım ele alıyoruz.

📌 Önemli Hatırlatma: Trafik Sigortası Doğal Afet Hasarını Karşılamaz! Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası), yalnızca sizin üçüncü kişilere verdiğiniz zararları güvence altına alır. Dolayısıyla sel, su baskını veya dolu gibi doğal afetlerde kendi aracınızda meydana gelen hasarları trafik sigortasından tahsil etmeniz hukuken mümkün değildir. Zararın giderilmesi için kasko poliçesine, altyapıdan sorumlu idareye veya otopark malikine başvurulmalıdır.

 

1. Kasko Sigortası Kapsamında Tazminat Süreci ve İspat Külfeti

Aracınızda kasko poliçesi mevcutsa ilk incelenmesi gereken nokta, poliçede 'Doğal Afetler (Sel ve Su Baskını)' klozunun yer alıp almadığı ve muafiyet durumudur. Sel teminatı poliçeye dahil edilmişse, kural olarak oluşan tüm hasar kasko şirketi tarafından tazmin edilmek zorundadır.

A. Sigorta Şirketinin Ret Gerekçeleri ve İspat Yükü (TTK m. 1409)

Uygulamada sigorta şirketleri sıklıkla 'sürücünün aracı bilerek derin suya sürdüğü', 'motora su girmesine rağmen marşa basarak hidrostatik kilitlenmeye (hydro-lock) kasten yol açtığı' veya 'ağır kusurlu davrandığı' gerekçesiyle hasar talebini reddetme eğilimine girmektedir.

Ancak Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 1409/2 hükmü gayet açıktır: 'Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir.' Yani sigorta şirketi, sürücünün bilerek veya kasten zarara sebep olduğunu somut ve teknik delillerle kanıtlamadıkça hasar bedelini ödemekten kaçınamaz.

B. Araç Sahibinin Temel Yükümlülükleri (TTK m. 1446 - 1448)

• İhbar Yükümlülüğü (m. 1446): Rizikonun gerçekleştiği öğrenildiği andan itibaren gecikmeksizin sigortacıya bildirimde bulunulmalıdır. Gecikme zararın artmasına yol açarsa tazminattan indirim yapılabilir.
• Bilgi ve Belge Sağlama (m. 1447): Zararın kapsamının belirlenmesinde gerekli her türlü bilgi ve belge sigorta şirketine sağlanmalı, ekspertiz incelemesine izin verilmelidir.
• Zararı Azaltma ve Önlem Alma (m. 1448): Zararın artmasını engellemek için imkânlar ölçüsünde makul tedbirler alınmalıdır (örneğin su basan alandan aracın çekilmesi). Bu amaçla yapılan makul masraflar faydasız kalsa dahi sigortacı tarafından ayrıca karşılanır.

C. Sigorta Tahkim Komisyonu: Hızlı Çözüm Yolu

Sigorta şirketi başvurunuzu haksız yere reddederse veya eksik pert bedeli teklif ederse, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30/13 uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsiniz. Bunun için şirkete yazılı başvuru yapılmış olması ve başvurunun reddedilmesi ya da 15 iş günü içinde cevapsız bırakılması yeterlidir. Tahkim yargılaması, mahkemelere kıyasla uyuşmazlıkları çok daha hızlı sonuçlandırmaktadır.

2. İdarenin Hizmet Kusuru ve Tam Yargı Davaları

Kaskosu bulunmayan araç sahipleri, kasko muafiyeti kapsamındaki zararlar veya kaskonun karşılamadığı 'araç değer kaybı' ve 'araçtan mahrumiyet gideri' için altyapı hizmetlerini gereği gibi yürütmeyen kamu idarelerine başvurma hakkına sahiptir.

A. Yağmur Suyu, Menfez ve Drenaj Görevleri

2560 sayılı İSKİ Kanunu (m. 2/b ve m. 25) ve ilgili büyükşehir belediye mevzuatları gereğince yağmur sularının toplanması, mazgal ve kanalizasyonların bakımı, dere yataklarının ıslahı idarenin yasal yükümlülüğündedir. İdarenin bu hizmetleri hiç yürütmemesi, geç veya kötü yürütmesi açık bir 'hizmet kusuru' teşkil eder.

B. 'Aşırı Yağış Afettir, İdare Sorumlu Tutulamaz' Savunması Geçerli mi?

İdareler açılan davalarda genellikle yağışın bir doğal afet ve 'mücbir sebep' olduğunu savunarak sorumluluktan kurtulmaya çalışmaktadır. Oysa yüksek yargı içtihatları bu savunmayı mutlak kabul etmemektedir:

• Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu (E. 2023/1047, K. 2024/668): Su baskını öncesinde ve sırasında gerekli tedbirleri almayan büyükşehir belediyesi ve su idaresinin araçta meydana gelen sel zararından birlikte sorumlu olduğuna hükmetmiştir.
• Danıştay 8. Dairesi (E. 2023/3754, K. 2025/3751): Her afet olayının illiyet bağını kestiğinin söylenemeyeceğini, idarenin altyapı yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin her somut vakada özel incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
• Danıştay 8. Dairesi (E. 2019/112, K. 2023/2786): Daha önceki yıllarda da benzer su baskınlarının yaşandığı kronik bölgelerde olayın 'afet' denilerek geçiştirilemeyeceğini vurgulamıştır.

3. Kapalı Otopark Su Baskınları ve Yapı Malikinin Sorumluluğu

Aracınız bir sitenin, AVM'nin veya ticari işletmenin kapalı otoparkında su altında kaldıysa, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 69 kapsamında yapı malikinin sorumluluğu gündeme gelir. Binanın tahliye pompalarının çalışmaması, drenaj ve geri tepme ventillerinin bulunmaması veya istinat duvarının çökmesi yapım/bakım eksikliğidir. Yapı maliki bu eksikliklerden doğan zararları 'kusursuz sorumluluk' ilkesi uyarınca gidermekle yükümlüdür.

4. Kritik Ayrım: Adli Yargı mı, İdari Yargı mı?

Sel hasarlarında davanın hangi mahkemede açılacağı (görevli yargı kolu), davanın usulden reddedilmemesi ve zaman kaybedilmemesi açısından en kritik konudur:

• Karayolunda Seyir Halinde veya Yol Bakım Kusurunda: Karayolları Trafik Kanunu m. 110 uyarınca, karayolunda seyir halindeyken veya yolun yapım ve bakım eksikliğinden (yol eğimi, menfez tıkanması, su birikintisi) kaynaklanan kazalarda adli yargı (Asliye Hukuk / Ticaret Mahkemeleri) görevlidir (Uyuşmazlık Mahkemesi E. 2016/99, K. 2016/146; E. 2025/65, K. 2025/225).
• Genel Kanalizasyon, Şebeke ve Dere Taşkınlarında: Karayolu sınırları dışındaki alanlarda, sanayi sitelerinde veya yerleşim birimlerinde genel kanalizasyon tıkanması, ızgara yetersizliği veya dere ıslahının yapılmamasından doğan zararlarda İdare Mahkemesinde 'tam yargı davası' açılmalıdır (Uyuşmazlık Mahkemesi E. 2025/204, K. 2025/418).

5. Hak Düşürücü Süreler, Delil Tespiti ve Müterafik Kusur

A. İdari Başvuru Süresi (İYUK m. 13)

İdare aleyhine dava açılmadan önce idareye yazılı başvuru yapılması zorunludur. Zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda olay tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye (Belediye, İSKİ/ASKİ, DSİ, KGM) başvurulmalıdır. İdare talebi reddederse veya 30 gün içinde yanıt vermezse, izleyen dava açma süresi (60 gün) içinde İdare Mahkemesinde tam yargı davası açılmalıdır.

B. Araç Onarılmadan Önce Delil Tespiti Yaptırın (HMK m. 400)

Araç henüz servise çekilmeden veya onarıma başlanmadan önce Sulh Hukuk Mahkemesi'nden 'delil tespiti' istenmelidir. Bilirkişi marifetiyle motordaki tahribat, elektrik aksamındaki arızalar, onarım maliyeti, pert durumu ve piyasa değer kaybı resmi rapora bağlanmalıdır.

C. Müterafik Kusur Riski (TBK m. 52)

Sürücünün su derinliği bariz olan bir alt geçide uyarılara rağmen girmesi veya park yasağı bulunan dere yataklarına aracını bırakması halinde hâkim, Türk Borçlar Kanunu m. 52 gereğince tazminatta %20 ile %75 arasında 'müterafik kusur indirimi' yapabilmektedir (İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2022/870, K. 2025/306).

6. Özet Karşılaştırma Tablosu: Hak Arama Yolları

Başvuru Yolu	Talep Edilebilecek Zararlar	Dayanak Mevzuat	Yetkili / Görevli Merci
Kasko Sigortası	Araç hasarı, pert bedeli, çekici masrafları	TTK m. 1409, 1446-1448	Sigorta Şirketi / Sigorta Tahkim Komisyonu
İdare (Belediye / İSKİ / DSİ)	Kaskonun ödemediği hasar, değer kaybı, mahrumiyet bedeli	2560 s. K., İYUK m. 13 (Hizmet Kusuru)	İdareye Ön Başvuru -> İdare Mahkemesi
Karayolu Bakım Sorumlusu	Yol yapım ve su birikintisi kaynaklı kaza zararları	2918 s. KTK m. 110	Adli Yargı (Asliye Hukuk / Ticaret Mahkemesi)
Kapalı Otopark / Yapı Maliki	Otopark tahliyesindeki yetersizlik kaynaklı hasarlar	TBK m. 69 (Yapı Maliki Sorumluluğu)	Sulh Hukuk / Asliye Hukuk Mahkemesi

 

7. Sel Felaketi Sonrası 5 Adımlık Eylem Planı

• 1. Delilleri Sıcağı Sıcağına Toplayın: Olay anında can güvenliğini sağladıktan sonra, aracın bulunduğu su seviyesini ve çevredeki altyapıyı gösteren fotoğraflar ve video kayıtları alın.
• 2. Resmi Tutanak Tutturun: Polis, jandarma veya itfaiyeyi çağırarak olay yeri hasar tespit tutanağı tanzim ettirin. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden o günkü yağış verilerini temin edin.
• 3. Kaskoya Bildirim Yapın: Kasko poliçeniz varsa derhal ihbarda bulunun. Aracın marşına kesinlikle basmayın ve motoru çalıştırmayı denemeyin (hidrostatik kilitlenme riskine karşı).
• 4. Mahkemeden Delil Tespiti İsteyin: Aracın motor ve elektrik aksamındaki tahribatı ve oluşan değer kaybını Sulh Hukuk Mahkemesi aracılığıyla delil tespiti yaptırarak kayıt altına alın.
• 5. İdareye Karşı Yasal Süreyi Kaçırmayın: Kaskonuz yoksa veya karşılanmayan değer kaybı / kullanım mahrumiyeti zararlarınız varsa, 1 yıllık yasal süre dolmadan sorumlu idareye yazılı başvuru yaparak dava sürecini başlatın. Dava süreciyle ilgili Adana Sigorta Avukatıyla iletişime geçebilirsiniz.

📌 Mükerrer Tahsilat Yasağı ve Halefiyet Kuralı Unutulmamalıdır ki; kaskodan tazminat aldığınızda bu bedeli mükerrer olarak idareden talep edemezsiniz (tahsilde tekerrür yasağı). Ancak kaskonun karşılamadığı değer kaybı ve araç mahrumiyeti zararlarını idareden tahsil edebilirsiniz. Sigorta şirketi ise size ödediği hasar tutarını Türk Ticaret Kanunu m. 1472 (halefiyet) uyarınca kusurlu idareye rücu etme hakkına sahiptir.