İflas Eden Şirket Tazminat Öder mi, İşçinin Hakları Neler?

Çalıştığınız şirket iflas etti ya da iflasın eşiğinde. Son iki aydır maaş yatmıyor, kıdem tazminatınız da birikmiş bir hak olarak duruyor. Para kimden ve hangi sırayla alınacak? Şirketin kasası boşsa bu hak tamamen mi kaybolur?

Kaybolmaz, ama kendiliğinden de gelmez. İşçinin alacağı iflasta öncelikli alacaklar arasında, bir kısmı için devletin ayrıca bir güvencesi var. Bu güvenceden yararlanmak için başvuruyu doğru yere ve süresi içinde yapmak gerekiyor.

Kısaca

• İflas eden şirket tazminat borcundan kurtulmaz. Borç iflas masasından, alacaklılar arasındaki sıraya göre ödenir.
• İşçinin son bir yıllık ücret alacakları ile iflas sebebiyle iş ilişkisi sona erince hak kazandığı kıdem ve ihbar tazminatı birinci sıradadır (İİK m. 206).
• Ödenmeyen son üç aylık ücret, Ücret Garanti Fonu'ndan İŞKUR aracılığıyla alınabilir. Fon kıdem ve ihbar tazminatını karşılamaz.
• Alacağı iflas dairesine bildirme süresi, iflasın ilanından itibaren bir aydır (İİK m. 219).

İflas eden şirket kıdem tazminatı öder mi?

Öder, ama ödeme şirketin kendisinden değil iflas masasından yapılır. İflas kararıyla şirketin bütün malvarlığı iflas masasına geçer. Mallar satılır, elde edilen para kanundaki sıraya göre alacaklılara dağıtılır.

İşçinin ne kadar alacağı, masada ne kadar para olduğuna bağlı. Masa bütün alacakları karşılamaya yetmezse aynı sıradaki alacaklılar paralarını oranlı olarak alır. Şirketin satılabilir malvarlığı yoksa tazminatın bir kısmı ya da tamamı tahsil edilemeyebilir.

Anonim ve limited şirketlerde ortaklar, şirketin işçilere olan borcundan kural olarak kendi mallarıyla sorumlu tutulmaz. Alacak şirketin malvarlığından istenir.

İflasta işçinin alacağı kaçıncı sırada?

Birinci sırada. Rehinli alacaklar rehinli malın satış bedelinden önce ödenir. Kalan para İİK m. 206'daki sıraya göre dağıtılır ve işçi alacakları bu sıranın en başındadır.

Birinci sıraya giren işçi alacakları şunlardır:

• iflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş ücret ve ücret sayılan diğer alacaklar (fazla mesai, hafta tatili, yıllık izin ücreti gibi),
• iflas sebebiyle iş ilişkisinin sona ermesi üzerine hak kazanılan ihbar ve kıdem tazminatı.

Son bir yıldan eski ücret alacakları birinci sıraya girmez. Bunlar da masaya kaydedilir, ama öncelikli alacaklar ödendikten sonra kalan paradan pay alır. Pratikte çoğu zaman bu sıraya para kalmaz.

Ücret Garanti Fonu ne öder?

Son üç aylık ücreti öder. İşveren iflas eder, konkordato ilan eder ya da hakkında aciz vesikası alınırsa, işçinin ödenmeyen son üç aylık ücret alacağı İşsizlik Sigortası Fonu içindeki Ücret Garanti Fonu'ndan karşılanır (4447 sayılı Kanun ek m. 1).

Bunun için işçinin son bir yıl içinde aynı işverene ait işyerinde çalışmış olması gerekir. Başvuru İŞKUR'a yapılır. Fon, ödediği tutarı sonra işverenden ya da iflas masasından geri ister.

Fonun sınırı nettir: yalnız ücret alacağını karşılar. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve fazla mesai alacağı fondan alınamaz. Bunlar için tek yol iflas masasıdır.

Alacağımı iflas masasına nasıl kaydettiririm?

İflas dairesine yazılı olarak bildirirsiniz. İflas idaresi iflası ilan eder ve alacaklıları bir ay içinde alacaklarını bildirmeye çağırır (İİK m. 219).

Bildirime şunları ekleyin:

1. İş sözleşmesi, varsa işe giriş bildirgesi ve SGK hizmet dökümü
2. Son aylara ait bordrolar ve banka hesap dökümleri
3. Ödenmeyen ücretlerin ay ay dökümü
4. Kıdem ve ihbar tazminatının hesabı
5. İş ilişkisinin nasıl ve ne zaman sona erdiğini gösteren belge (fesih bildirimi, ihtarname)

İflas idaresi alacakları inceler ve sıra cetvelini düzenler. Alacağınız reddedilir ya da yanlış sıraya yazılırsa, sıra cetvelinin ilanından itibaren 15 gün içinde ticaret mahkemesinde dava açarak itiraz edebilirsiniz (İİK m. 235). Bu süre kaçarsa itiraz hakkı da kaçar.

Tazminatınızın tutarını kabaca görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

İflas iş sözleşmesini kendiliğinden bitirir mi?

Hayır. İflas kararı iş sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez. İflas idaresi işletmeyi bir süre devam ettirebilir ya da sözleşmeleri feshedebilir.

Fesih iflas idaresinden gelirse işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır. Ücretler ödenmiyorsa işçi de sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir (İş Kanunu m. 24/II-e). Bu durumda kıdem tazminatı alınır, ihbar tazminatı alınmaz. Hangi yolun izleneceği tazminatın kapsamını değiştirdiği için feshi yazılı ve gerekçeli yapmak önemli. Şartları kıdem tazminatı şartları yazımızda anlattık.

Şirket konkordato ilan ederse ne olur?

Konkordato iflas değildir. Şirket borçlarını yeniden yapılandırmak için mahkemeden süre ister, bu süre içinde hakkında icra takibi yapılamaz.

İşçi için önemli kural şu: mahkemenin konkordatoyu onaylaması için imtiyazlı alacakların, yani birinci sıradaki işçi alacaklarının tamamen ödenmesinin güvence altına alınmış olması gerekir (İİK m. 305). İşçi alacağı konkordatoda indirime tabi tutulamaz. Konkordato ilanı aynı zamanda Ücret Garanti Fonu'na başvuru sebebidir.

Taşeron işçisiysem kimden isterim?

Asıl işverenden de isteyebilirsiniz. Alt işveren (taşeron) iflas ederse, asıl işveren alt işverenin işçilerine karşı iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden onunla birlikte sorumludur (İş Kanunu m. 2/6).

Bu, alacağın iflas masasına bağlı kalmadan asıl işverenden tahsil edilebileceği anlamına gelir. Taşeron üzerinden çalışan işçiler için çoğu zaman en hızlı yol budur.

Sıkça sorulan sorular

İflas eden şirketten maaşımı alabilir miyim?

Evet. Son üç aylık ücretinizi Ücret Garanti Fonu'ndan İŞKUR aracılığıyla, son bir yıllık ücret alacağınızı da iflas masasından birinci sırada isteyebilirsiniz.

Kıdem tazminatı Ücret Garanti Fonu'ndan ödenir mi?

Hayır. Fon yalnız son üç aylık ücret alacağını karşılar. Kıdem ve ihbar tazminatı iflas masasından istenir.

İflas masasına alacak bildirme süresi ne kadar?

İflasın ilanından itibaren bir aydır (İİK m. 219). İlan, Basın İlan Kurumu'nun resmî ilan portalında yayımlanır.

Şirket ortakları işçinin tazminatını öder mi?

Kural olarak hayır. Anonim ve limited şirketlerde ortaklar şirketin özel hukuk borçlarından kişisel olarak sorumlu değildir. Taşeron ilişkisinde ise asıl işveren sorumludur.

Kıdem tazminatı zamanaşımı ne kadar?

Beş yıldır (İş Kanunu ek m. 3). Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar.

İflas ya da konkordato sürecindeki bir şirkete karşı işçi alacağınızın nereye ve nasıl kaydedileceğini birlikte değerlendirmek için iş hukuku sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi verir. Alacağın sırası ve tutarı; iflas tarihine, iş ilişkisinin sona erme şekline ve masadaki paraya göre değişir. Kendi durumunuz belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.